Μία πόλη. Μία εβδομάδα. Επιλεγμένες εμπειρίες.
Μία πόλη. Μία εβδομάδα. Επιλεγμένες εμπειρίες.
ΓΝΩΡΙΣΕ ΤΗΝ
Περιβαλλοντική εκπαιδεύτρια
Στο σπίτι του παππού και της γιαγιάς της, η Μαρία θυμάται πως σχεδόν όλες οι πρίζες είχαν περάσει από τα χέρια του παππού της. Εκείνος καταπιανόταν διαρκώς με δουλειές στην αυλή, από την επισκευή ενός ποδηλάτου μέχρι την κατασκευή ενός αυτοσχέδιου μπαστουνιού. Η ίδια προτιμούσε να φτιάχνει δώρα αντί να τα αγοράζει, ιδιαίτερα χριστουγεννιάτικες κάρτες με κλωστές, ζωγραφική και κολάζ. Μια διαφορετική ανάμνηση από το δημοτικό σχολείο την ακολουθεί μέχρι σήμερα. Όταν οι δάσκαλοι έβαζαν τους μαθητές να καθαρίσουν την αυλή, εκνευριζόταν που έπρεπε να μαζεύει τα σκουπίδια των συμμαθητών της. Ήδη τότε σκεφτόταν πως, όταν μεγαλώσει, θα ήθελε να βρει έναν τρόπο να βοηθήσει τους ανθρώπους να φροντίζουν περισσότερο το περιβάλλον γύρω τους.
Στον προσκοπισμό έμαθε να κρατά υλικά από παλιές κατασκευές και να τα χρησιμοποιεί ξανά σε καινούρια σκηνικά και διακοσμήσεις. Αργότερα σπούδασε Παιδαγωγικά και συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Κατά τη διάρκεια μιας πρακτικής άσκησης Erasmus στο εξωτερικό, συνεργάστηκε με παιδικό σταθμό που εφάρμοζε την παιδαγωγική του δάσους, μια προσέγγιση όπου η μάθηση εξελίσσεται μέσα από την εξερεύνηση στη φύση. Χρόνια αργότερα εκπαιδεύτηκε και πιστοποιήθηκε στη συγκεκριμένη μέθοδο, την οποία προσάρμοσε για ενήλικες. Το 2016, μαζί με φίλες από το μεταπτυχιακό της, άρχισε να σχεδιάζει μια κοινή επαγγελματική δραστηριότητα. Η πρώτη τους οργανωμένη δράση πραγματοποιήθηκε σε νηπιαγωγείο της Κομοτηνής, με στόχο τη μείωση των απορριμμάτων του σχολείου. Ακολούθησε η δημιουργία μιας Κοινωνικής Συνεταιριστικής Επιχείρησης, μέσα από την οποία συνεχίζουν μέχρι σήμερα να υλοποιούν περιβαλλοντικά εκπαιδευτικά προγράμματα και δράσεις κυκλικής οικονομίας και υπαίθριας εκπαίδευσης για όλες τις ηλικίες.
Όταν άρχισε να πηγαίνει στη λαϊκή με πάνινες σακούλες, οι παραγωγοί επέμεναν συχνά να της δώσουν πλαστικές. Κάποιοι τη ρωτούσαν αν είχε έρθει από το εξωτερικό. Εκείνη εξηγούσε γιατί προτιμούσε τις δικές της και, με τον καιρό, άρχισε να επιστρέφει στους πάγκους όπου οι παραγωγοί δέχονταν να την εξυπηρετήσουν χωρίς επιπλέον συσκευασίες. Για τους ξηρούς καρπούς χρησιμοποιεί ακόμη μικρά σακουλάκια που έραψε με τη μητέρα της από ένα παλιό σεντόνι της γιαγιάς της. Στα εργαστήριά της αξιοποιεί διαφορετικά υλικά της καθημερινότητας που διαφορετικά θα κατέληγαν στα απορρίμματα. Σε ένα από αυτά, για παράδειγμα, οι συμμετέχοντες μπορούν να φέρουν μια δική τους παλιά μπλούζα και να τη μετατρέψουν σε τσάντα. Παράλληλα με τις κατασκευές επανάχρησης, οργανώνει στον λόφο του Φιλοπάππου τις συναντήσεις «Σαν παιδί στο δάσος». Μεγαλωμένη στην επαρχία, αναζητούσε έναν τρόπο να περνά περισσότερο χρόνο στη φύση χωρίς να απομακρύνεται από την Αθήνα. Έτσι άρχισε να καλεί ενήλικες στον λόφο για παιχνίδι, παρατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος και δημιουργικές δραστηριότητες που αξιοποιούν τη γραφή, το κολάζ και διαφορετικές τεχνικές και εργαλεία.
Αρκετά χρόνια μετά από ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα στην Κομοτηνή, η Μαρία συνάντησε τυχαία μια μητέρα που είχε συμμετάσχει στα εργαστήριά της. Η γυναίκα τής είπε ότι χρησιμοποιούσε ακόμη την πάνινη τσάντα που είχε φτιάξει τότε. Θυμόταν επίσης πόσο περίμενε εκείνες τις συναντήσεις, όταν μπορούσε να αφήσει για λίγο τις δουλειές του σπιτιού και τη φροντίδα των παιδιών, για να βρεθεί με άλλες γυναίκες και να ασχοληθεί με κάτι δικό της.
Στα δημιουργικά εργαστήρια επανάχρησης, η Μαρία παρουσιάζει ένα χειροποίητο δείγμα και συζητά με τους συμμετέχοντες την ιστορία του υλικού που θα χρησιμοποιήσουν: πώς παράγεται, πού το συναντούν στην καθημερινότητά τους και πώς μπορούν να παρατείνουν τη χρήση του, να το αξιοποιήσουν διαφορετικά ή να αναζητήσουν εναλλακτικές που δημιουργούν λιγότερα απορρίμματα. Έπειτα δείχνει την κατασκευή βήμα προς βήμα. Ανάλογα με το εργαστήριο, οι συμμετέχοντες δοκιμάζουν διαφορετικά υλικά και τεχνικές. Με χαρτονένια ρολά μπορούν να φτιάξουν ένα μικρό πλεκτό καλάθι, ενώ με παλιές εκτυπώσεις δημιουργούν χαρτοπολτό για χειροποίητες κάρτες. Σε άλλες συναντήσεις διπλώνουν χαρτί για να φτιάξουν μικρά βιβλία, προσθέτοντας κολάζ και αποτυπώματα φύλλων. Η Μαρία αφήνει τους συμμετέχοντες να επιλέξουν τη σύνθεση και τη διακόσμηση του αντικειμένου τους, ενώ προτιμά τεχνικές που δεν απαιτούν εξειδικευμένο εξοπλισμό, ώστε να μπορούν να τις επαναλάβουν αργότερα στο σπίτι.
Σε ένα πρόσφατο εργαστήριο, μια συμμετέχουσα κοίταξε το αποτύπωμα που είχε μόλις φτιάξει και αναφώνησε απογοητευμένη: «Πώς βγήκε εμένα έτσι; Χάλια είναι». Η Μαρία στάθηκε δίπλα της και άρχισαν να συζητούν γιατί το συνέκρινε με τα υπόλοιπα και πώς θα μπορούσε να συνεχίσει να δουλεύει πάνω του. Η ίδια αναγνωρίζει αυτή την αντίδραση, καθώς προσπαθεί εδώ και χρόνια να περιορίσει τη δική της τελειομανία. Στα μαθήματά της οι συμμετέχοντες μπορούν να αλλάξουν το αρχικό τους σχέδιο, να δοκιμάσουν διαφορετικούς συνδυασμούς ή να αξιοποιήσουν ένα αποτέλεσμα που δεν περίμεναν. Στις συναντήσεις «Σαν παιδί στο δάσος», η προσέγγιση είναι διαφορετική: αντί να ακολουθούν τα βήματα μιας κατασκευής, οι ενήλικες συμμετέχουν σε δραστηριότητες παιχνιδιού, παρατήρησης και δημιουργικής έκφρασης στο φυσικό περιβάλλον. Στα εργαστήρια επανάχρησης, καθώς δουλεύουν, η κουβέντα συχνά στρέφεται στις καθημερινές τους συνήθειες. Κάποιος περιγράφει τη δυσκολία του να αποφύγει τις πλαστικές συσκευασίες, κάποιος άλλος μοιράζεται μια λύση που έχει δοκιμάσει και η Μαρία συμμετέχει με δικά της παραδείγματα, ακόμη και από τις φορές που δεν κατάφερε να αποφύγει ένα προϊόν μιας χρήσης. Είτε βρίσκονται γύρω από ένα τραπέζι κατασκευάζοντας κάτι με τα χέρια τους είτε περπατούν στον λόφο του Φιλοπάππου, οι συμμετέχοντες έχουν την ευκαιρία να αφήσουν για λίγο την καθημερινότητά τους, να δημιουργήσουν μαζί με άλλους και να ανακαλύψουν διαφορετικούς τρόπους να έρθουν πιο κοντά στο φυσικό περιβάλλον.
